นิรามิสสุข คือสุขที่เกิดโดยปราศจากอามิสหรือสิ่งภายนอก เป็นความสุขที่ไม่ต้องวิ่งไปหาจากภายนอก แต่ความสุขเกิดจากภายใน ด้วยเจริญสติภาวนา ด้วยการฝึกจิตให้อยู่กับสมาธิ ไม่ให้จิตดิ้นรนออกไปตามสิ่งที่เราไปสัมผัสด้วยตา หู จมูก ลิ้น กาย และสัมผ้ส ความสุขเกิดความสงบ ความสะอาด และความสว่างของดวงจิตภายในของเรา ซึ่งเป็นความสุขที่ละเอียด ยั่งยืน และมั่นคงไม่ต้องหาวิ่งหา ไม่ต้องใช้เงิน ซึ่งเป็นความสุขที่หาซื้อไม่ได้ ใครอยากได้ต้องทำเอง

• ชีวา (ปัจจเจกวิญญาณ) ในสำขยะคือ วิญญาณเดี่ยวที่แยกออกจากปุรุษะ โดยเชื่อมต่อกับอัตตา, พุทธิ, จิต และความรู้สึกถูกจำกัดโดยร่างกาย
• ชีวา กล่าวในสำขยะว่า ด้วยการบ่งชี้ปุรุษะที่ผิดพลาดของพุทธิ ทำให้เกิดข้อจำกัดและอวิชชา, พึงพอใจและเจ็บปวด, พันธะและความตาย ซึ่งสามารถก้าวข้ามด้วยความรู้แห่งสัจธรรม

(ภาวนา) หมายถึง สภาวะ ทัศนคติ ท่าทาง อารมณ์ ความคิด อารมณ์ ความคิดเห็น การจัดการจิต ธรรมชาติ ความมุ่งมั่น ความรู้สึก ความละเอียด ศรัทธา ความเชื่อมั่น การไตร่ตรอง สมาธิแบบนามธรรม

เป็นองค์ประกอบที่สมดุลของประกฤติ

• สัตวะ แปลว่า ความแท้จริงหรือความมีอยู่ สัตวะเป็นมูลฐานแห่งความดี ความสุข ความเบา ความแจ่มใส ความมีประกายสดใส ความเจิดจ้าแห่งแสงสว่าง การเลื่อนลอยขึ้นเบื้องบน ความพอใจ มีสีขาว
• รชัส แปลว่า ความเศร้าหมอง รชัสเป็นสิ่งที่ทำให้เกิดจลนภาพหรือความเคลื่อนไหว ความกระปี้กระเปร่า ความเจ็บปวด ความกระวนกระวาย ความโหดร้ายรุนแรงของอารมณ์ รชัสทำให้เกิดการกระตุ้นเร่งเร้าอันเป็นผลให้เกิดความเคลื่อนไหว มีสีแดง
• ตมัส ความมืด ตมัสเป็นมูลฐานแห่งความเฉยๆ ปราศจากความสนใจ ความโง่เขลา ความสับสน ความเซื่องซึมเหงาหงอย ความหดหู่ ตมัสทำให้เกิดความหยุดนิ่ง (ในแง่ของวัตถุ) มีสีดำหรือคล้ำ
  เมื่อคุณะทั้ง 3 สมดุลคืออยู่ในภาวะของประกฤติ เมื่อเกิดเสียความสมดุล, วิวัฒนาการก็จะเริ่มต้นขึ้นและดำเนินเรื่อยไปตามครรลองของมัน

ประกฤติ/ประกฤต ปฐมภูมิของธรรมชาติ มีความหมายที่แตกต่างกันในปรัชญาอินเดีย :

• สำขยะ กล่าวว่า ประกฤติเป็นหนึ่งในสองระบบพื้นฐาน, มีพื้นฐานที่ตื่นตัว, แต่ไม่มีวิญญาณ, เป็นหนึ่งและมองไม่เห็น เป็นแหล่งพลังงานของจักรวาล, อนุมานได้จากผลกระทบของมัน, ประกอบด้วยคุณะ 3 ประการ (สัตวะ, รชัส และ ตมัส) ;
• ทไวตะ (เทวภาวะ, เป็นสิ่งคู่) กล่าวว่า ประกฤติเป็นสสารที่ก่อให้เกิดโลกและหนึ่งในยี่สิบประเภทของสสาร ;
• ในวิศิษฏไทวตะ (สิ่งสำคัญมีหนึ่งเดียว) กล่าวว่า ประกฤติเป็นหนึ่งในหกสสาร, คุณะเป็นคุณสมบัติของประกฤติแต่มิใช่องค์ประกอบ, แบ่งแยกไม่ได้แต่ไม่ได้เป็นเอกลักษณ์เดียวกัน, เกี่ยวข้องกับอิศวร และขึ้นอยู่กับ (อาศัยอยู่ใน) แต่ละบุคคล, ไม่เป็นอนันต์แต่ถูกจำกัดโดย นิตยะ-วิภูติ, หรือการสำแดงนิรันดร์, ซึ่งจำกัดและไม่ใช่วัตถุ ;
• อทไวตะ (ไม่มีสิ่งคู่) กล่าวว่า, ประกฤติทั้งหมดเป็นปรากฏการณ์, เป็นมายาบริสุทธิ์และไม่ใช่สิ่งจริงอย่างแท้จริง

ธาตุทั้ง 5 (ปัญจะภูตะ)

1. ปถพี
2. อาโป
3. เตโช
4. วายุ
5. อากาศ (ที่ว่าง)

ข้อมูลความรู้สึก (ปัญจะตานมาตรา)

1. คันธะ ตานมาตรา : กลิ่น แบบละเอียดอ่อน
2. รสะ ตานมาตรา : ลิ้มรส ในรูปของน้ำที่ละเอียดอ่อน
3. รูปะ ตานมาตรา : รูปในรูปของไฟที่ละเอียดอ่อน
4. สผัสสะ ตานมาตรา : สัมผัสในรูปแบบของอากาศที่ละเอียดอ่อน
5. ศัพทะ ตานมาตรา : เสียงในรูปของอากาศที่บอบบาง

อวัยวะสัมผัส อวัยวะแห่งความรู้ (ยาเนนทรีย์)

1. โสตร : ความรู้สึกทางหูที่รับรู้เสียง (หู)
2. ตวัก : ความรู้สึกสัมผัสที่รับรู้สัมผัส (ผิวหนัง)
3. จักษุ : ความรู้สึกทางสายตาที่รับรู้รูปแบบ (ตา)
4. ชิวหา : ความรู้สึกที่รับรู้รสชาติ (ลิ้น)
5. ครานะ : ความรู้สึกเกี่ยวกับการดมกลิ่นที่รับรู้กลิ่น (จมูก)

สิ่งนั้น / “ตตฺ” ถูกใช้แทนความหมายของ พรหมัน, สมบูรณ์ ไร้ตัวตน, ปราศจากเงื่อนไขใดๆ (ความหลงผิด)

อาตมันคือหนึ่งและสากล แตกต่างจากร่างกาย, ประสาทสัมผัส, ความรู้สึก, ใจ, สติปัญญา, ความรู้สึกภายใน, และอื่นๆ เป็นเพียงผู้สังเกตการณ์ต่อกิจกรรมและไม่ได้รับผลกระทบจากสิ่งใด

• อาตมันมีธรรมชาติเป็นความรู้แจ้งของสติ, ส่องสว่างด้วยตนเอง, มีธรรมชาติเป็นความรู้, ไม่ต้องใช้ความรู้อื่นเพื่อรู้ถึงอาตมัน
• อาตมันปราศจาก รักหรือชัง, กลัวหรือเสียใจ, คุณภาพหรือการกระทำ, รูปแบบ, การเปลี่ยนแปลงหรือมลทิน
• อาตมันไม่มีที่ติ, แบ่งแยกไม่ได้, แผ่ซ่านไปทั่ว และเป็นอนันต์
• อาตมันและพรหมันคือหนึ่งเดียวกัน

มาจากภาษาสันสฤต พรห = การเติบโต และ มัน = การหายไป (จากสถานที่หรือเวลา) ดังนั้น พรหมันจึงหมายถึงสิ่งที่ยิ่งใหญ่ที่สุด

• พรหมันคือสิ่งเดียวที่เป็นจริง อยู่เหนือคำจำกัดความ การยอมรับที่สัมผัสได้ และ จิตใจของมนุษย์
• พรหมันถูกมองว่าเป็นสิ่งมีชีวิตที่ไร้ข้อจำกัด, เคยมีอยู่, ไร้ข้อจำกัดในสถานที่และเวลา, ไม่เปลี่ยนแปลง, ไม่มีที่ติ, ไร้คุณสมบัติ, ไร้คุณลักษณะ, ไร้ชื่อหรือรูปแบบ, ไม่เกิดและไม่เติบโต, ไม่มีวุฒิภาวะ, ไม่เสื่อมสลาย, ไม่มีอะไรที่คล้ายคลึง และไม่มีอะไรแตกต่างจากพรหมัน
• พรหมันถูกกล่าวว่าเป็นความรู้บริสุทธิ์, เป็นเหตุแห่งประสิทธิภาพและแก่นสารของจักรวาล, เป็นจิตวิญญาณที่แผ่ซ่านไปทั่วจักรวาล, เป็นแก่นของการสร้างสิ่งมีชีวิตและสิ่งที่สิ่งมีชีวิตซึมซับอยู่
  ปรากฏการณ์ทั้งหมดของโลก, คุณภาพ, การกระทำ, การเผยให้เห็น
• กล่าวกันว่าเป็นการลวงตาที่ซ้อนทับบนพรหมัน
• ในอุปนิษัทนิยมพรหมันว่าเป็นอาตมันสากล, เป็นความจริงแท้ และที่สำคัญที่สุดก็คือการอธิบายแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันในฤภูคีตานี้