ผู้ที่หลุดพ้นในขณะที่ยังมีชีวิต

ใช้เป็นคำตรงข้ามกับคำว่าเฉื่อย (จาดะ) หมายถึงความรู้สึก, สติปัญญา, วิญญาณ, ชีวิต, ความมีชีวิตชีวาวิญญาณสูงสุด, สิ่งมีชีวิตทั้งหมด และแหล่งที่มาของความรู้สึกทั้งหมด

ปรมาตมัน คือ บรมวิญญาณสูงสุด ถูกพิจารณาว่าเป็นหนึ่งเดียวและเป็นปุรุษะ

กาย 3 ประเภท

1. สถุลาสรีระ (กายหยาบ) คือเปลือกของอาหาร ประกอบด้วยธาตุทั้งห้า
2. สุขมาสรีระ (กายละเอียด) คือร่างของจิตและพลังงานสำคัญซึ่งทำให้กายมีชีวิต กายละเอียดจะรวมกับกายทิพย์ซึ่งส่งต่อวิญญาณ หรือ ชีวา ที่แยกออกจากการยหยาบเมื่อตาย ประกอบด้วย
   1. ปราณามายาโกษา เกี่ยวกับลมปราณ
   2. มโนมายาโกษา เกี่ยวกับจิตและสัมผัส
   3. วิทยานะมายาโกษา เกี่ยวกับพุทธิและสัมผัส
3. กรนาสรีระ (กายทิพย์) เป็นเพียงเมล็ดพันธุ์ของการหยาบและกายละเอียด กล่าวว่ามีความซับซ้อนมากที่สุด เพราะประกอบไปด้วยประสบการณ์ที่ประทับใจที่เกิดขึ้นในอดีต หรือสิ่งห่อหุ้มความสุข (อนันตมายาโกษา)

นิรามิสสุข คือสุขที่เกิดโดยปราศจากอามิสหรือสิ่งภายนอก เป็นความสุขที่ไม่ต้องวิ่งไปหาจากภายนอก แต่ความสุขเกิดจากภายใน ด้วยเจริญสติภาวนา ด้วยการฝึกจิตให้อยู่กับสมาธิ ไม่ให้จิตดิ้นรนออกไปตามสิ่งที่เราไปสัมผัสด้วยตา หู จมูก ลิ้น กาย และสัมผ้ส ความสุขเกิดความสงบ ความสะอาด และความสว่างของดวงจิตภายในของเรา ซึ่งเป็นความสุขที่ละเอียด ยั่งยืน และมั่นคงไม่ต้องหาวิ่งหา ไม่ต้องใช้เงิน ซึ่งเป็นความสุขที่หาซื้อไม่ได้ ใครอยากได้ต้องทำเอง

อหังการ สภาวะที่ยึดถือว่ามี ตัวตน ของตน

หนึ่งใน อันตกรณ อวัยวะภายใน (โครงสร้าง) ประกอบด้วย มนัส, พุทธิ, จิตตะ และ อหังการ มีหน้าที่ต่างกัน

1. มนัส : ใจ มีลักษณะ สงสัย (วิกัลป์ปะ) และ มุ่งมั่น (สังกัลป์ปะ) มักจะใช้คำว่า มนัส หรือ ใจ เป็นคำเรียกที่รวมเอาพุทธิหรือจิตตะไว้ด้วย
2. พุทธิ : สติปัญญา ยกระดับได้ด้วยพลังของการบำเพ็ญเพียร (มุ่งมั่นและปฏิบัติ)
3. จิตตะ : จิต เป็นคลังของความประทับใจในอดีต
4. อหังการ : กำหนดลักษณะโดยความรู้สึกว่า “ตัวฉัน”

ลมหายใจ

อัษฎางค์โยคะ
ราชาโยคะของปตัญชลี โรงเรียนปรัชญาสำหรับฝึกวินัยเพื่อดับทุกข์และนำไปสู่ความรู้ของการบำเพ็ญเพียร (อาตมัน-มิใช่อาตมัน) อันนำไปสู่การหลุดพ้น ; อัษฏางค์หมายถึง 8 รยางค์

1. ยมะ การละเว้น
2. นิยมะ ข้อปฏิบัติ
3. อาสนะ ท่าทางของร่างกาย
4. ปราณยมะ การกำหนดลมหายใจ
5. ปรัตยาหาระ การดึงอายตนะ อินทรีย์ต่างๆ ออกจากอารมณ์ของมัน เช่น ดึงตาออกจากรูป
6. ธารณา ฝึกใจให้ติดกับอารมณ์เดียว
7. ธยานะ การเพ่งอารมณ์ที่กำหนดและรักษามิให้อารมณ์อื่นๆ มารบกวน
8. สมาธิ การที่จิตรวมตัวอยู่กับอารมณ์ที่กำหนดให้ได้นานๆ จิตสงบรวมเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับอารมณ์ จึงเป็นสมาธิ ถ้าฝึกถึงขั้นสูงสุด พฤติของจิตจะดับไปทันที คือขั้นสุดท้ายสู่โมกษะ

จุดไฟหรือโบกไฟผ่านเทพเจ้าต่างๆ เพื่อเป็นการบูชาเทวะ

• ชาฮาล-ลักษณะ เป็นความหมายโดยนัยที่ใช้ในขณะที่ความหมายหลักถูกยกเลิกไป เช่น “หมู่บ้านบนฝั่งแม่น้ำ” ความหมายหลักคือ “แม่น้ำ” ถูกยกเลิก เหลือเพียง “ฝั่งน้ำ” คือนัยที่ยอมรับ
• อชาฮาล-ลักษณะ เมื่อความหมายหลักของประโยคไม่ชัดเจนเพียงพอ, จะใช้ความหมายรองช่วยเสริม โดยที่ความหมายหลักไม่ได้ถูกยกเลิกไป
• ชาฮาด-อชาฮาล-ลักษณะ เป็นความหมายทุติยภูมิ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความหมายหลัก ในกรณีนี้ความหมายหลักจะถูกตัดทิ้งไปบางส่วน และบางส่วนถูกเก็บไว้ เช่น “นี่คือฤภูคนนั้น” มีความหมายถึงฤภูผู้มีคุณสมบัตินั้น ในเวลาและสถานที่นั้น ในอดีต แต่ความรู้สึกของประโยคนี้ คือ ความหมายของคุณลักษณะของฤภูยังถูกเก็บไว้ (เป็นฤภูคนเดิม) แต่เวลาและสถานที่เดิมในอดีตได้ถูกตัดทิ้งไป
• ความหมายโดยนัยนี้ จะเป็นวิธีที่ถูกใช้อธิบายเรื่องการไม่เป็นสิ่งคู่ตรงกันข้าม เพื่อพิสูจน์ให้ได้ความหมายของอัตลักษณ์, มหาวรรคยา (คติพจน์ที่ยิ่งใหญ่) และอื่นๆ

ปรัชญา มีคำแปลที่หลากหลาย เช่น

• พุทธิ, ความรู้, ปัญญา, ความระมัดระวัง, สติ ;
• จริยะ หรือ ความรู้ เมื่อกล่าวถึงการศึกษาเล่าเรียน, ความเข้าใจ, เนื้อหา, ความรู้ความเข้าใจ ;
  ความรู้ที่เป็นประเภทพิเศษ ตัวอย่างเช่น ความรู้วิทยาศาสตร์ (ระบบความรู้ของธรรมชาติและโลกกายภาพ) และความรู้โดยสัญชาตญาน ;
• ปรัชญา แทนความหมาย “ความรู้สมบูรณ์” หรือ “ความรู้สูงสุด” เมื่อใช้ในการแปล มหาวรรคยะ “ปรัชญา พรหมะ” เพื่อแสดงความรู้เกี่ยวกับสัจธรรมสูงสุดของศาสนาและปรัชญา, ซึ่งเป็นหนึ่งเดียวกับบรมวิญญาณสูงสุด ;
• คำว่าปรัชญาใช้เพื่อให้เห็นมุมมองของผู้เขียนว่า “ความรู้” (จริยะ) ถูกเรียกว่าปรัชญา ;
  “ปรัชญา พรหมะ” แปลได้อีกความหมายว่า “สติคือพรหมัน”