ปรัชญาสางขยะ-ปรัชญาโยคะ
เปรียบเทียบปรัชญาสางขยะ-โยคะ
ทรรศนะที่สอดคล้องกัน
- ปรัชญาสางขยะยอมรับจริยศาสตร์ (ข้อปฏิบัติ) ของปรัชญาโยคะ และ ปรัชญาโยคะยอมรับญาณวิทยาและอภิปรัชญา (ทฤษฎี) ของปรัชญาสางขยะ
- ปรัชญาสางขยะเชื่อว่ามีปุรุษะกับประกฤติ ปรัชญาโยคะเชื่อว่าพระเจ้าทรงเป็นปุรุษะที่ปราศจากข้อบกพร่องทั้งปวง อยู่เหนือการจำกัดทั้งปวง ทรงดำรงอยู่เหนือสามัญวิสัยของมนุษย์ ทางสถิตทุกหนทุกแห่ง
- ปรัชญาสางขยะและปรัชญาโยคะ เชื่อว่าพระเจ้ามิได้เป็นผู้สร้าง ธำรงรักษา และทำลายโลก
- ปรัชญาโยคะมี “จิต” ซึ่งเหมือนกับ “มหัต” ของปรัชญาสางขยะ
สางขยะคือภาคทฤษฎี โยคะคือภาคปฏิบัติ
ทรรศนะที่แตกต่างกัน
- ปรัชญาสางขยะมีแนวคิดทางปรัชญาเป็นทวินิยม เชื่อว่าปุรุษะและประกฤติเป็นอันติมะ เที่ยงแท้ และคู่กัน แต่ปรัชญาโยคะมีลักษณะเป็นเทวนิยม เชื่อความมีอยู่ของพระเจ้า และเน้นให้จงรักภักดีต่อพระเจ้า
- ปรัชญาสางขยะเน้นความรู้ในทางทฤษฎี แต่ปรัชญาโยคะเน้นทางด้านปฏิบัติ ตามหลักมรรค 8 ของโยคะ (อัษฎางค์โยคะ)
อ้างอิงจาก ตำราปรัชญาอินเดียโบราณ โดย รศ. นงเยาว์ ชาญณรงค์
การบรรลุโมกษะคือแยกปุรุษะออกห่างจากประกฤติ
เมื่อชีวะเข้าใจถูกต้องว่าตัวตนที่แท้จริงคือปุรุษะ ไม่ใช่ร่างกายที่เกิดจากประกฤติ ชีวะก็จะเข้าถึงความหลุดพ้น โดยมีขั้นตอนการปฏิบัติตามหลักปรัชญาโยคะ
การแยกปุรุษะออกห่างจากประกฤติได้อย่างสิ้นเชิงเมื่อใด เมื่อนั้นก็บรรลุถึงโมกษะ เส้นทางการหลุดพ้นกำหนดระเบียบวิธีการไว้อย่างชัดเจนโดย ท่านปตัญชลี เรียกว่า โยคะสูตร กล่าวโดยย่อคือ มรรค 8 ของโยคะ
- กษิปตะ จิตระดับต่ำสุด ซัดส่ายไม่หยุดนิ่ง
- มูธะ จิตเซื่องซึม ตกต่ำ ทำแต่ชั่ว
- วิกษิปตะ จิตตระหนี่ อาจทำสมาธิได้ชั่วขณะ
- เอกาคระ จิตได้สมาธิแต่ยังไม่ถึงขึ้นสุดท้าย
- นิรุทธะ จิตบริสุทธิ์ ไม่มีพฤตฺติ ไร้อวิชชา